Tản văn – Tác giả Quang Hùng
Sau mấy ngày mưa, luống rau muống nhỏ trong vườn nhà bỗng vươn mình, nhú lên những chồi non xanh mướt trông đến vui mắt. Tôi thầm nghĩ, chỉ đôi ba ngày nữa thôi là cả nhà sẽ được thưởng thức thành quả bằng một đĩa rau muống xào tỏi thơm lừng. Nghĩ đến đấy, lòng đã thấy rộn ràng.
Sáng sớm hôm sau vừa thức giấc, tôi đã vội ra vườn ngay để tưới tắm cho cây, sợ cái nắng gắt buổi trưa làm héo đi những mầm xanh vừa nhú. Cứ tưởng sẽ được ngắm nhìn luống rau tươi tắn, nào ngờ đập vào mắt tôi là một cảnh tượng xót xa. Những ngọn rau non đều bị cắn đứt tận gốc. Ngọn thì nằm héo quắt queo, ngọn thì bị tha văng vít bên cạnh luống. Nhìn thành quả chăm sóc bị phá hoại, lòng tôi vừa tiếc vừa bực. Bà xã tôi đi ra, nhìn lướt qua rồi khẳng định chắc nịch: "Lại do mấy con dế mèn phá hoại rồi!".
Ban đầu, tôi cũng mơ màng nghĩ như thế. Cái từ "dế mèn" ấy lập tức khơi dậy trong tôi cả một khoảng trời tuổi thơ dữ dội. Ngày nhỏ, tôi mê nhất là trò đi bắt dế về cho chọi nhau với dế của bạn bè trong xóm. Ngày đó hiếu thắng, chỉ vì muốn khoe thành tích bắt được chú dế to, đẹp hơn của bọn bạn mà tôi lặn lội khắp nơi. Lúc nào trong tay cũng sẵn chai nước ao, hễ thấy hang dế là đổ nước vào "hố", đợi dế thò đầu ra là tóm gọn. Có những khi vồ mạnh quá làm chú dế chết bẹp trong tay mình, lòng lại tiếc hùi hụi cả ngày...
Cơn hoài niệm chợt dứt khi tôi nhìn kỹ lại luống rau. Quan sát kỹ vết cắn và những ngọn rau vương vãi, tôi cam đoan đây không phải là "tác phẩm" của loài dế. Nhất định là chuột nhắt phá hoại rồi! Nghĩ là làm, tôi liền đi mua bả chuột về đặt ở mấy chỗ trong vườn. Qua một đêm, sáng hôm sau tôi hồi hộp ra kiểm tra. Dù không thấy xác con chuột nào, nhưng đám rau còn lại đã bình yên vô sự, không bị cắn phá thêm. Tôi gật gù: "Nhất định là chuột rồi!".
Mấy ngày sau, một mùi hôi thối bốc lên trong góc vườn. Con chuột trúng bả đã chết ở một góc khuất nào đó mà tôi tìm mãi không ra để đem chôn. Mùi chuột chết nồng nặc, khó chịu vô cùng. Tôi tự nhủ thầm, từ nay chừa, chẳng dại gì dùng bả chuột nữa, vừa ô nhiễm lại vừa mệt người.
Nhưng dẫu sao, những chú dế mèn – sinh vật gắn liền với niềm vui tuổi thơ của tôi – cũng đã được giải oan. Chúng không hề đụng đến một cọng rau nào của nhà tôi cả.
Từ câu chuyện luống rau, tôi chợt nhận ra một bài học nhỏ cho chính mình. Ở đời, khi chưa biết rõ ngọn ngành nguyên nhân, xin hãy khoan nghi oan cho bất kỳ sinh vật nào, và lại càng đừng vội hàm oan cho người khác. Cuộc sống cần lắm sự tỉnh táo, chậm lại một nhịp để xem xét sự vật, sự việc quanh ta một cách thấu đáo và bao dung hơn.